Ilahi öwredişe görä, wagt adamzadyň kronologiýasy boýunça ölçelmeýär. Mukaddes Bibliýa, ynananlar üçin ynanç kadasy, bize adalatylykda ýöremek we mukaddeslikde ýaşamak üçin zerur zatlary öwredýär. Çünki mukaddesliksiz hiç kim Hudaýy görmez.

Hudaý gök cisimleri döredeninde şeýle diýdi: 'Gökleriň giňliginde gündizi gijeden aýyrmak üçin nurlar bolsun; olar bellenen döwürler, günler we ýyllar üçin alamat bolsun; we olar ýer ýüzüne ýagtylyk bermek üçin gökleriň giňliginde nurlar bolsun.' Şeýlelikde boldy. Hudaý iki uly ýagtylyk berdi: has uly ýagtylygy gündiz hökmranlyk etsin, kiçi ýagtylygy bolsa gijä hökmranlyk etsin; we ol ýyldyzlary hem döretdi. Hudaý olary asman giňişligine ýerleşdirdi, ýer ýüzüne ýagtylyk bermek, gündiz we gije hökmranlyk etmek we ýagtylygy garaňkylykdan aýyrmak üçin. Hudaý munuň gowy bolandygyny gördü. Jenes 1:14–18.

Şeýle hem, Ol älemi we onda bar bolan ähli zady döredeninde, wagt aralyklaryny şeýle belledi: 'Agşam boldy, irden boldy — birinji gün'; 'Agşam boldy, irden boldy — ikinji gün' we ş.m., altynjy güne çenli. Yarat. 1.

Agşam: Irden öňki wagt döwri. Ol adatça 12 sagat dowam edýär we şemal, agşam, garaňkylyk we gijäniň garaňkylygy diýlip atlandyrylýar. Näsihat 7:9. Ol bir günüň günbataryndan başlap, ertesi güniň irden gün doguşyna çenli dowam edýär.
Gün: Iki günbataryň arasyndaky wagt aralygy, adatça 24 sagada deň gelýär. Lewitler 23:32.

Irden: Iki gijäniň, iki günortanyň arasynda ýa-da gün doguşyndan gün batyrana çenli dowam edýän 12 sagatlyk döwür. Şeýle hem gün diýlip atlandyrylýar. Ýohanna 11:9.

Yşyk bolmazdan ozal garaňkylyk bardy. Şonuň üçin 24 sagatlyk aýlawda gije gündizden öň gelýär.

Häzirki wagtda gijäniň gijäniň arasynda, ýagny gijeden gije çenli hasaplanmagy nädogrydyr. Bu hem Daniýel tarapyndan çaklanan. Ol şeýle diýdi: 'Ol Iň Belentine garşy çykyp, Iň Belentiniň mukaddeslerine basyş eder we döwürleri hem kanuny üýtgetmäge synanyşar.' Daniýel 7:25, birinji we ikinji bölekler.

Eger gün gijäniň ortasynda başlasa, onda gije diňe alty sagat, gün bolsa onsekiz sagat dowam ederdi, emma Ýesus onuň on iki sagat dowam edýändigini aýtdy. Ýohanna 11:9.

Gün nädip gijäniň ortasynda başlap biler? Wagtany dogry düşünmeýän hiç kim Hudaýyň Günini dogry mukaddesläp bilmez. Hudaýyň halkyna berlen görkezmä laýyklykda, Şabat günbatardan günbatara çenli saklanmalydyr. Gün, häzirki adam kronologiýasyna görä 24 sagatlyk sikliň ýagty bölegi, sagat 6:00-dan 18:00-a çenli dowam edýär. Emma dogry usul gün doguşyndan gün batyrna çenli sanamakdyr.

Nehemýa öz döwründe halkyň edýän günäni düzetmäge synanyşanda, gijäniň kölegesi Ýerusalimiň gapylaryna düşeni bilen şäher gapylarynyň ýapylmagyny buýrady. Bizem nähili hereket etmelidigimizi has gowy düşünmek üçin metini getirýäris.

Şol günlerde men Yuda'da adamlaryň Şabat güni üzüm eziji basgançaklarynda basyp, eşekleriň üstünde getirdikleri demetleri, şerapy, üzümleri, incirleri we her hili ýükleri Yeriusalime getirýändiklerini gördüm; menem olaryň Şabat güni iýmit satýan günlerinde garşy çykdym. Şäheriň içinde hem Týriýalylaryň ýaşaýandygy we olar Şabat güni Ýehuda adamlaryna we Ýerusalime balyk hem-de dürli haryt getirip satýandygy belli boldy. Men Yuda şöhratly adamlarynyň öňüne çykyp: "Näme üçin siz şenbe günini pidalap, bu ýaman işi edýärsiňiz? Ata-babalaryňyz hem şeýle etmedi mi, we Hudaýymyz hem biziň we bu şäheriň üstüne şu betbagtçylygy getirmedi mi? Şonuň üçin hem siz şenbe günini pidalap, Ysraýylyň üstüne Onuň gaharynyň gyzmagyny artdyrýarsyňyz" diýdim. Şabat gelmezden öň, Ýerusalimiň gapylarynda kölegeler uzalyp başlanda, meniň buýrugym bilen gapylar ýapyldy; we men şabat gutarana çenli açylmasyn diýip buýurdy; we şabat güni hiç bir ýük içeri girizilmesin diýip, gapylaryň golaýyna ýaşlarymdan käbirini goýdum. Şondan soň söwdagärler we dürli haryt satuwçylary bir ýa-da iki gezek Yerosalimiň diwarynyň daşynda gijeläp galdylar. Menem olara garşy çykyp: "Näme üçin diwaryň daşynda gijeläp galýarsyňyz? Eger muny gaýtadan etseňiz, elim bilen siziň üstüňize degjek" diýdim. Şondan soň olar şenbe güni gelmeýärdiler. Neh. 13:15–21.

Öňki ýazylan zatlar bize öwrediş üçin ýazylan.

Eger bir hristian wagty we usulyny bilmese—çünki her zadyň wagty we usuly bar—ol sadakada kämilleşip bilmez we Hudaýyň talap edýän kämil adam bolup bilmez. Matta 5:48, 2 Timoteý 3:17 we Kolossalylara 3:14. Ol bolsa: 'Men seniň işleriňi Hudaýyň öňünde kämil tapmadym' diýýän Hudaýyň öňünde ýazgärlik alar. Aý. 3:2. Bu işler bolsa Yohannaň gürrüňini edýän söýgi we adalatyň işleridir. 1 Yoh. 3:18.

Iňlis ýaly Ýewropa ýurtlarynda ýylyň belli bir döwründe häzirki kalendar boýunça gündiz ýagtylygy agşam sagat dokuza çenli dowam edýän günler bar.

Ruhuň Ysaya pygamberiňe açyp görkezendigine görä, biz Hudaýyň Şenbe güni bilen baglanyşykly hiç hili maddy iş bilen meşgullanmaly däldiris; garaň:

Eger aýagyňy Şenbe günini bozmakdan, mukaddes günümde öz islegiňi ýerine ýetirmekden saklasaň, Şenbe günini şatlyk, Hudaýyň mukaddes günini hormata mynasyp gün diýip atlandyrsaň, we öz ýolňyzy yzarlamanka, öz islegiňizi ýerine ýetirmäge synanyşmanka, ýa-da öz sözleriňizi aýtmanka, şonda siz Hudaýdan lezzet alarsyňyz, we men sizi ýer ýüziniň belentliklerine çykaryp, atasyňyz Ýakubyň mirasy bilen iýmitlendirerin; sebäbi Hudaýyň agzy şeýle diýdi. Ysaya 58:13–14.
Öňki döwürde bolşy ýaly, şol gün hem nahar bişirmeli däldiris. Çünki Mukaddes Ýazgy şeýle diýýär:

'Alty gün iş edersiňiz, ýedinji gün bolsa siziň üçin mukaddes, Hudaý üçin dabaraly dynç alyş güni bolar; şol gün iş edeniňiz ölüme höküm ediljek. Şabat gününde öýleriňiziň hiç birinde ot ýakmaly däl.' Çykyş 35:2–3.

Käbirleri munuň gadymy Ysraýyla degişli bolup, ot ýakmak fiziki zähmet talap edýän döwre degişli diýýärler. Emma Hudaý üýtgemeýär. Onuň kanuny Sinayda tassyklanylmazdan ozal hem Hudaý şeýle diýdi:

'Meniň buýrugymy we kanunlarymy berjaý etmekden näçe wagtlap ýüz öwürersiňiz?' Çykyş 16:28. Munuňdan ozal Musa halky şeýle öwretdi:

'Munuň ýaly diýdi Ýehova: Ertir dynç gün, Ýehova üçin mukaddes şabat; meýdanyňyzda bişirmek isleýän zadyňyzy bişiriň, suwda gaýnatmak isleýän zadyňyzy suwda gaýnadyp goýuň; galan zady bolsa ertir üçin özüňiz saklaň.' Çykyş 16:23.

Olar iýmitlerini bişirmeli ýa-da gaýnamaly, galan bölegini bolsa Şabat üçin aýyrmalydylar. Şonuň üçin iýmit öňünden taýýar saklanylýardy.

Häzirki wagtda biz Şabat gününi berjaý etmek üçin has amatly şertlerde ýaşaýarys. Gaz peçlerimiz, sowadyjylarymyz, yşyklandyryş we elektrik energiýasy, akýan suw we ş.m. bar. Olar elýeterli bolmadyk ýerlerde hem islegli ýürek bilen Şabat gününi berjaý etmek mümkin, sebäbi bu Isa bolan söýgimiziň subutnamasy bolar. Ýohanna 14:15.

Şabatdan daşarda, ýagny anna güni günbatardan öň ýa-da şenbe güni günbatandan soň zerur bolan ähli zady edip bileris. Çünki biz ynanýarys: Hudaýy söýýänleriň bähbidine ähli zatlar bilelikde işleýär. Rimliler 8:28. Hudaýyň söýgüsinden bizi kim aýyrar? Açlyk, ýalňyzlyk we ş.m.mi? Hiç zat bizi Hudaýyň söýgüsinden aýyrman bilmez — hatda Onuň buýruklaryny berjaý etmek hem däl. Rimliler 8:35.

Ýeşaya arkaly Rabbanyň isleginiň beýan edilendigini görşümiz ýaly, biz öz islegimizi ýerine ýetirmäge synanyşmaly däldiris we Onuň mukaddes güni öz sözlerimizi aýtmaly däldiris. Ýeşaya 58:13.

Emma munuň tersine çykýanlar bar; olar Hudaýyň Şenbe güniniň Hudaýyň Günü däldigini öňe sürýärler. Olar galp sebäpleri öňe sürýärler. Olar hakykatda berk durmaýarlar, sebäbi olarda hakykat ýok. Olar Hudaýyň Gününiň häzirki wagtda ýekşenbe günidigini aýdýarlar; öz hasaplamalaryna we çaklamalaryna esaslanyp, Ýesusyň şol gün dirilendigini çaklaýarlar. Muny pikir edýän we ynanýan adam Hudaýyň Sözüni dogry öwrenmändir.

Hudaýyň buýruklaryny kabul etmek akyl-paýhas gazanmak, Hudaýdan gorkmak we 'Hudaýyň bilimini' tapmak üçin zerur şertdir; şonuň üçin buýruklary kabul etmeýänler akyl-paýhasa, Hudaýdan gorkmaga we Hudaýyň bilimine eýe bolmaýarlar. Meseller 2:1–6, 28:7–9 we 10:8.

Hudaýyň Buýruklaryny berjaý etmeýänler Hudaýyň sözlerini düşünmeýärler, sebäbi bu düşünmek üçin zerur şertdir. Käbir kiliseler, Buýruklary eýe bolmaly bolmagyna garamazdan, olary berjaý etmeýärler we şonuň üçin Hudaýy söýmeýärler. Ýohanna 14:21 we 15:9–10.

Ýesus dünýäni söýdi we bu söýgini subut etdi: Ol biziň üçin öldi. Indi bolsa Ol söýgimiziň subutnamasyny talap edýär: "Eger meni söýseňiz, meniň buýruklarymy saklarsyňyz." Ýohanna 14:15. Ol diňe özüni söýýänleri söýýär. Meseller 8:17. We Mukaddes Ruh bizi Mesihiň ady üçin akylsyzdygymyzy açyp görkezýär.

1 Kor. 4:10. We: 'Hiç kim özüni aldamasyn. Eger siziň haýsydyr biri bu dünýäde akyllydygyny pikir edýän bolsa, ol akylly bolsun üçin ahmak bolsun.' 1 Kor. 3:18.

Hepdäniň ýedinji güni, ýa-da hepdäniň ýedi gününden biri?

Rabbanyň gökleri we ýeri döredeninde, Ol wagtyň bölümlerini kesgitledi: hepde, aýlar we ýyllar. Ýedi günlük hepde, otuz günlük aý we on iki aýlyk ýyl.

Ol Israýyl halkyny Müsürden çykardylanda, Abib aýyny halky üçin aýlaryň ilkinji aýy hökmünde kesgitledi. Häzirki wagtda bu aý martdan apreliň bir bölegine çenli bolan döwre gabat gelýär.

Hudaý hepdäniň günlerine ad berdi: birinji, ikinji, üçünji, dördünji, bäşinji, altynjy we ýedinji. Hudaý bu hepdäniň gününe Şabat diýdi, sebäbi şol gün ol dynç aldy we ony mukaddes belledi hem-de bereketledi.

Mukaddeslik aýratynlyk diýmekdir. Şonuň üçin ol şol günü dynç almak üçin aýratyn belledi we şol sebäpli ony bereketledi. Onuň Şenbe güni kesgitli: hepdäniň ýedinji güni. Ýahudiýalylaryň Şenbe günleri bolsa üýtgeýärdi; ýagny olar dürli günlerde gelýärdi. Sebäbi Hudaýyň buýruk beren dabaralarynyň ilkinji we soňky günleri hepdäniň dürli günlerine gabat gelýärdi; olar "dabaraly Şenbe günleri" ýa-da baýram günleri diýlip atlandyrylýardy. Lev. 23:32 we degişli salgylary.

Ýedinji günde sabat tertipdir, her ýedi günde sabat bolsa tertipsizlikdir. Her kim öz dynç günini bellemek üçin başga-da bir günde jemagata gelýändigini göz öňüne getiriň.

Hatda Hudaýyň kesgitläp, 'sizleriň şenbe günleriňiz' diýip atlandyran şenbe günlerinde hem tertip bardy. Metinleri ünsli okaň. Olaryň ýyl içinde kesgitlenen wagty bardy. Hudaýyň kesgitläp goýan zatlary akyl bilen amala aşyrylýar. Ol kämildir.
Isanyň: "Meniň Atam işde işleýär, menem işleýärin" (Ýohanna 5:17) diýendigini we apostol Pawlyň: "Gijede gündizde işläň, doganlaryňyza ýük bolmaň" (2 Selanikliler 2:9) diýendigini getirýänler bar. Emma olar Usadyň şeýle diýendigini hem ýatdan çykarypýarlar: "Ölümli çörek üçin däl-de, ebedi durnukly çörek üçin işläň" Ýohanna 6:27.

Ýesusyň işi ministrlik işi bolup, çagyrylanlaryň hem işi şeýle bolmalydyr. Şeýlelikde olar Atanyň edýän ýaly gijä-gündiz işlemäge mümkinçilik gazanýarlar.

Pygamberleriň we apostollaryň ulanan dili Mukaddes Ýazgylarda Hudaýyň ulanan dili bilen gabat gelýärdi, sebäbi olar Onuň ruhy bilen ylham alnan we Onuň sözçüleri bolupdyrlar. Şonuň üçin Mukaddes Ýazgylarda Petrus bilen Ýohanna doga etmek üçin mekdebe çykandyklary aýdylýan ýerde, sagadyň dokuzynjy sagatdygy bellenýär. Bu sagat häzirki kronologiýada günortan sagat üç ýa-da on bäşinji sagat diýlip atlandyrylýar. Emma gün şöhle saçanda we günde on iki sagat bolanda, dokuzynjy sagat häzirki tertipde günortan sagat üç ýa-da on bäşinji sagat diýlip kabul edilýär.

Ýohanna Patmos adasynda bolup, Wahy kitabyny ýazanda şeýle diýdi: "Men Ruhyň güýji bilen Hudaýyň güni… göterilip alyndym" (Wahy 1:10). Bu ylhamly dil başga zat däl, Isaýa pygambere Hudaý tarapyndan ylham berlen dil bilen şol bir dilidir; ol şeýle ýazdy:

'Eger Şenbe günini şatlyk, Hudaýyň mukaddes güni diýip atlandyrsaň we ony hormatlasaň, öz ýollaryňy yzarlamasaň, öz islegiňi ýerine ýetirmäge synanyşmansaň we öz sözleriňi aýdylmansaň, onda Hudaýdan şatlanarsyň, men seni ýer ýüzüniň belentliklerinde sürer we seni ataň Ýakubyň mirasy bilen goldap saklar; sebäbi Hudaýyň agzy gepleýär.' Ýeşaya 58:13–14. Bu apostolyň eden zady: ol Şenbe günini Hudaýyň güni diýip atlandyrdy.

Çünki Hudaý üçin bir wagt on iki sagat, bir gün, bir ýyl, müň ýyl ýa-da belli bir döwür ýa-da bir pursat bolup biler. Şonuň üçin Onuň güni hem Onuň Şenbe güni, geljek günü ýa-da belli bir döwür bolup biler. Emma Onuň niýeti kontekstden belli bolýar. Çünki içimizdeki Onuň Ruhy bize munuňy düşündirýär, sebäbi Ol ähli zatlary, hatda Hudaýyň çuňluklaryny hem gözden geçirýär. 1 Kor. 2:10.

Käbirler pikir edýärler, Hudaý atasy Ýakub barada gürrüň edende, Ol Palestinadaky adynda Israýyl bilen gürleşýär. Emma apostol Pauluň aýdýanlaryna üns beriň:

'Ýokardaky Ýerusalim bolsa azatdyr, we ol biziň enämizdir. Çünki şeýle ýazylan: "Çaga döretmeýän, dogurmaýan aýal, şatlan; dogurmak azaby çekmeýän, ejir çekmeýän aýal, şowhun salyp bagyr; sebäbi çöl aýalynyň çagalary öýlenen aýalyň çagalaryndan has köpdir."' Emma biz, doganlar we dogan gyzlar, wada çagasy bolan Yshaak ýaly wada çagalarydyrys. Şonuň üçin, doganlar we dogan gyzlar, biz gul zenanyň däl-de, azat zenanyň çagalarydyrys. Galatyalylara 5:26–28 we 31.
Şonuň üçin ynanan biz Ibrahime wada berlen neslimiz; ol nesilden patriarhalar gelip çykýar; şeýle hem wada berlen ogul Ysag, Ýakupyň atasy. Bizem Ibrahime wada berlen we gök ýyldyzlaryň we deňiz kenaryndaky kumyň sany ýaly köp. Yarat. 15:5, 22:17 we 32:12.

Emma käbirler: "Hiç kim bu buýruklary ýerine ýetirip bilmez we ýeke-täk hem adalatly adam ýok" diýýärler. Emma Sinaýda kanunlar berilmezden ozal, Mukaddes Ýazgylarda Abraýamyň Hudaýyň buýruklaryny saklandygy aýdylýar. Hudaý hem özüniň Abraýamyň ogullaryna Hudaýyň ýoluny adalat we dogrylyk bilen saklamagy buýurjakdygyny aýtdy; garaň:

Hudaý hem şeýle diýdi: 'Men Abraýamdan etjek işimi gizläp bilerinmi, Çünki Ibrahim hakykatdanam uly we güýçli millet bolar, we onda dünýäniň ähli milletleri bereket tapar. Menem onuň öz çagalaryna we öý eýelerine Yebraniniň ýoluny saklamagy, adalat we dogrylyk bilen hereket etmegi buýurjakdygyny bildim; şonuň üçin Yebraniniň Ibrahime aýdanlaryny ýerine ýetirip biler. Gen. 18:17–19. Soragnama görkezilişi ýaly, Hudaýyň ýollary we Hudaýyň adalaty Onuň buýruklarydyr. Mal. 2:8–9 we Ps. 119:172. Hudaýyň adalaty bolsa ebedidir. Ps. 119:142. Adalatlylygy amala aşyrýan her kim adalatlydyr, Ol adalatly bolşy ýaly. 1 Yohanna 3:7.

Hudaý Ibrahime Yshaq arkaly şaýatlyk etdi we şeýle diýdi:

'Çünki Ibrahim sözüme gulak asdy we meniň buýruklarymy, düzgünlerimi, kanunlarymy we ýörelgelerimi berjaý etdi.' Yarat. 26:5.

Mundan başga-da, Mukaddes Ýazgylarda Zekariýa we onuň aýaly Elisabetanyň hem adalatly bolandygy aýdylýar. Olaryň hemmesi Hudaýyň adalatyny berjaý edip, Onuň buýruklaryny saklady; serediň:

Ýehuda patyşasy Herodyň döwründe Abýýa nobatyndan Zekariýa atly bir ruhany bardy; onuň aýaly Aaronyň gyzlarynyň biri bolup, ady Elisabetdi. Olar ikisi hem Hudaýyň öňünde adalatly bolup, Hudaýyň ähli buýruklaryna we düzgünlerine kem-kemden boýun egýärdiler. Luka 1:5–6. Ýesusyň ejesi Mariýanyň eri Yosif hem dogry adamdy. Mätta 1:19.

Şonuň üçin Hudaýyň dogrylygyny durmuşa geçirýän hemmeler — ýagny Onuň buýruklaryny berjaý edýänler — Hudaý ýaly dogrydyr; serediň:

Kiçi çagalar, hiç kim sizi aldamasyn: kim dogrylygy durmuşa geçirýän bolsa, ol Hudaý ýaly dogrydyr. 1 Ýohanna 3:7.

Hudaýyň buýruklaryna ynanmaýan hiç kim olary berjaý edip bilmez, sebäbi Ol ynanç kanunydyr. Rimliler 3:27 we 31. We olar agyr däl, diýip Yohanna ilham astynda aýtdy. 1 Yohanna 5:3. Olary berjaý etmeýän adam Hudaýda galyp bilmez. 1 Yohanna 3:24. Netijede, Atanyň söýgisi olarda galyp bilmez. Ýohanna 14:9 we 10.

Emma käbir adamlar isleýän manyny bermeýän Bibliýa aýatlaryny delil hökmünde ulanýarlar. Şolaryň biri apostolyň 'siz günleri, aýlary we ýyllary saklaýarsyňyz' diýýän ýeri. Ýa-da: 'Hiç kim sizi iýýän ýa-da içýän zatlaryňyz, ýa-da şabatlar boýunça höküm etmesin' diýýän ýeri. Muny öňem ara alyp maslahatlaşdyk, ýöne in'am bilen aklananlaryň ýüzlerini örtýän perdeyi götermek üçin ony ýene bir gezek seljereliň.

"Dabaraly şenbe günlerini" kesgitleýän kanunlary sitirlänimizde görşümiz ýaly, dabarly günler, dabarly aýlar we dabarly ýyllar bardy. We bu günler Pawlyň döwründe hem ýewreýler tarapyndan bellenilýärdi. Bu ýewreýiler 'Ýol'a goşulan paganalary şol günleri bellemäge mejbur etmegi isleýärdiler we eger olar muny etmeseler, Kanuny berjaý etmeýärler diýip öňe sürýärdiler. Olar şeýle hem Musanyň Kanunyny berjaý etmek üçin sünnet edilmelidigini talap etdiler. Bu ýagdaý Poliň galyatiýalylara ýazan hatynda şol meseläni ara alyp maslahatlaşmagyna sebäp boldy.

Her ýagdaýda, Ibronilere ýazylan hatyň awtorynyň aýtmagyna görä, Hudaý birinji şertnamany ýatyryp, ikinji şertnamany döredýär. Birinji şertnama mukaddes düzgünleri, ýagny iýmit, içgi we gurbanlyk hödürlemegi öz içine alýardy. Ibr. 9. Şeýle hem, "degiňme", "el bilen tutmaň" we ş.m. ýaly düzgünler — Ibraniýlere ýazylan hatyň awtory olary düzgünler diýip atlandyrýar. Kol. 2:20–21. Emma Mesih bu zatlary, olar kämilleşmäge alyp barmaýardy, ýok etdi; düzgünler boýunça biziň garşymyzda duran borç şahadatnamasyny ýatyryp, ony arasymyzdan çykaryp, haçyna mixledi. Kol. 2:14. Şonuň üçin, olar wagtlaýyn saklanmaly düzgünler bolup, geljekki gowulyklaryň Baş ruhanysy bolan Ýesus gelende, Ol birinjini ýatyryp, ikinjisini esaslandyrdy; Horebde edilenleri ýatyryp, Moab ýerinde edilenleri tassyklady.

Şonuň üçin Ysaya şeýle diýdi: 'Sygyry soýan adam adamy uran adama meňzeýär; goýun guýan adam itiň boýny kesýän adama meňzeýär; bugdaý guýan adam doňuz gany guýan adama meňzeýär; tüpe ýakýan adam puty bagyşlaýan adama meňzeýär; olar öz ýoluny saýlaýarlar we janlary bu ýigrendik işlerinde lezzet tapýar.' Ýeş. 66:3.

Şonuň üçin peýgamberler bu zatlary alanynda, olar munuň öz döwrüne degişli bolup-bolmandygyny bilmek isleýärdiler, we olara munuň olar üçin däl-de, eýsem gulluk eden paganalary üçin berlendigi aýdylýar. 1 Pet. 1:11–12.
Ýeşaya bolsa Hudaýyň onuň dili bilen aýdanlaryny ýazdy:

'Meniň öňümde çykyş etjek bolanyňyzda, kim siziňden bu zady sorady, meniň meýdanlarymda aýak basmagyňyzy? Boş kurbanlary getirmeň: tütsü meniň üçin iýgidir, şeýle hem täze aýlar, şenbe günleri we mukaddes ýygnaklar; men ýamanlygy we hatda mukaddes ýygnagy hem göterip bilmerin.' Täze aýlaryňyz we mukaddes ýygnaklaryňyz – ruhum olardan iýjedir; olar meniň üçin agyr ýük boldy; men olary götermekden ýadymdyr. Ysaya 1:12–14.

Emma konteksti üns bilen seljerip, Lewit 23-nji bapda barlaň we Hudaýyň näme hakda gürrüň edýändigini görersiňiz: jemagat ýygnagy, siziň mukaddes dabaralaryňyz (Lewit 23:1, 8, 9, 17, 21, 28 we 29-a serediň). Şonuň üçin şol Şabatlar siziň Şabatlaryňyzdy.

Olaryň barada Hudaý Hoşea arkaly şeýle diýýär: "Men olaryň ähli şatlygyny, baýramlaryny, täze aýlaryny, şabatlaryny we bellenen ähli baýramlaryny bes ederin." Hos. 2:11. Mundan başga-da, Hudaý şeýle diýýär: 'Men seni hemişe özüme nişan ederin; seni dogruçylykda, adalatyň, durnukly söýgide we merhemetde nişan ederin.' Men seni özüme ynamlylyk bilen nişan ederin we sen Hudaýy tanarsyň». 19 we 20-nji aýatlar. Hudaý Ýeremiýa arkaly duýdurýar:

«Hudaý şeýle diýýär: Janyňyzy gorag ediň, şenbe güni hiç hili ýük götermäň we ony Ýerusalimiň gapylaryndan geçirip getirmäň. Şenbe güni öýleriňizden hiç hili ýük çykarmaly dälsiňiz, hiç hili iş etmeli dälsiňiz; men atalaryňyza buýranym ýaly, şenbe günini mukaddes saklamalysyňyz. Eger şenbe güni bu şäheriň gapylaryndan ýük getirmezlik we şenbe günini mukaddes saklap, onda hiç hili iş etmezlik arkaly maňa ünsli gulak asarsyňyz diýse, Ýehova şeýle diýýär: onda Dawudyň tahtynda oturan patyşalar we ýolbaşçylar, özleri we olaryň ýolbaşçylary, Ýehuda adamlary we Ýerusalim ýaşaýjylary arabalarda we atlarda bu şäheriň gapylaryndan girerler; we bu şäher hemişe üçin ýaşaýyşly bolar.

Emma eger gulak asmasaňyz we Şabat güni mukaddes saklamasaňyz, Şabat günleri Ýerusalimiň gapylaryndan hiç hili ýük getirmez bolsaňyz, onda men onuň gapylarynda ot ýakaryn, we ol Ýerusalimiň saraylaryny ýakyp, öçmez bolar'. Yeremiýa 17:21 we 22, 24–25 we 27.

Şabat, döredilişiň ýadygärligi bolmagy bilen bir hatarda, Hudaý bilen halkyň arasynda alamatdyr; garaň:

'Menem olara öz şenbe günlerimi berdim, meniň we olaryň arasynda alamet bolsun; şonuň üçin olar meni mukaddes ediji Hudaýdygyma düşünsinler. Şenbe günlerimi mukaddes tutuň, olar meniň we siziň arasynda alamet bolsun, şonuň üçin meni siziň Hudaýyňyzdygyma düşünersiňiz.' Emma çagalar hem maňa garşy çykdylar; olar meniň düzgünlerime görä ýöremändiler, meniň buýruklarymy hem berjaý etmändiler — adam şolary berjaý etse, şolardan ýaşar — we olar meniň şenbe günlerimi hem pidaladylar; şonuň üçin men çölde olara gaharymy dökjekdigimi, gaharymy olaryň üstünde ýerine ýetirjekdigimi aýtdym. Ýöne men eli çekdim, we muny adymyň hormaty üçin etdim, şonda olary çykaryp getiren halklaryň gözüniň öňünde adym päsgel edilmezdi. Men hem çölde olaryň garşysyna elimi göterdim, olary milletleriň arasynda ýaýratmak we ýurtlaryň dört bir tarapyna saçmak üçin; sebäbi olar meniň buýruklarymy ýerine ýetirmedi, kanunlarymy ret etdi, şenbe günlerimi pidalady we gözleri atalarynyň putlaryna gönükdirildi». Ezekiel 20:12, 20–24.

Sinai çölünde Hudaýyň halkyň öňünde Öz kanunyny yglan edende, Ol bulutlaryň arasyndan çykyp, Şabat barada şeýle diýdi: "Şabat günini mukaddes saklamak üçin ýadyňyzda saklaň. Alty gün zähmet çekip, ähli işleriňizi ediň. Ýöne ýedinji gün siziň Hudaýyňyz üçin Şenbe günüdür; hiç hili iş etmeli dälsiňiz — hem siz, hem ogluňyz, hem gyzyňyz, hem erkin gullaryňyz, hem gullaryňyz, hem haýwanlaryňyz, hem gapylaryňyzda ýaşaýan ýaňy gelýän adam hem. Çünki alty günde Hudaý asmanlary we ýeri, deňizleri we olaryň içindäkileri döretdi, ýedinji günde bolsa dynç aldy; şonuň üçin Hudaý şenbe günini bereketli etdi we ony mukaddes etdi'. Çykyş 20:8–11.

Jikme-jikliklere üns bereliň: ýigrimiň bapynyň başynda şeýle diýilýär: 'Soňra Hudaý bu sözleriň hemmesini aýdyp: "Men siziň Hudaýyňyz" diýdi.' We Ol kanunlaryny göni halkyna beýan etmäge başlaýar. Bu hem şübhesiz Deuteronomiýada ýazylan, ol ýerde şeýle diýilýär: "Horebde Rabanız Hudaýyňyzyň öňünde duran günüňizde, Hudaý maňa şeýle diýdi: 'Bu halky maňa ýygnap ber, men olara sözlerimi diňlederin, olar öwrenip, ýer ýüzünde ýaşaýan günleriň dowamynda meni gorksunlar we çagalaryna öwretsinler';

hem-de siz dagyň etegine gelip durduňyz; dag bolsa asmana çenli ýanýan ot bilen alawlydy, töwereginde garaňkylyk, bulutlar we gaty garaňkylyk bardy. Soňra Hudaý size otuň içinden gürledi; siz sözleriň sesini eşitdiňiz, emma hiç hili şekili görmändiňiz — diňe bir sesdi. Soňra Ol size Özüniň size kesgitläp beren şertnamasyny — On Buýrugyny — görkezdi we olary iki daş plitanyň üstüne ýazdy'. Deut. 4:10–13.

Mundan başga-da, buýruklaryň agzalan aýatlarynda başga-da möhüm jikme-jiklikleri görkezmek bolýar, meselem: 'emmä ýedinji gün siziň Hudaýyňyz Rabbanyň şenbe güni'. Şol gün diňe Ysraýyl halky däl, eýsem olaryň gullary, olaryň hyzmat edýän haýwanlary we aralarynda ýaşaýan ýaňy adam hem işlemeli däldi. Munuň sebäbi, halkyň gullary hem-de ylalaşyk ýa-da nikalaşyk arkaly Ysraýyl halkyna goşulan adamlaryň hem bolmagydy. Şeýlelikde Hudaý Musanyň bilen gürleşip, halky öwretmegi buýrdy: "Sizde bir kanun bolar; ýaňy gelýän adam ýerli ýaşaýan adam ýaly bolar." (Levitler 24:22).

Ol goşdy: 'Eger siziň arasynda ýaşaýan bir daşary ýurtly adam Rabbanyň Pesah baýramyny bellemek islese, onda onuň arasynda her bir erkek sünnet edilmelidir; diňe şondan soň ol gelip baýramy belleýär we ýerli ýaşaýan ýaly hasaplanar; emma sünnet edilmedik hiç kim ondan iýmez. Ýerli ýaşaýan hem-de siziň arasynda ýaşaýan daşary ýurtly üçin bir kanun bolar'. Çykyş 12:49; Levit 24:22; Sayılar 15:16, 29.

Muny nygtamak möhümdir: Hudaý halkyna kanunlaryny aýdanynda Musa heniz dagyna çykmandy we şonuň üçin On Buyruşlaryň ýazylan daş plitalary almandy. Emma ilkinji şertnama eýýäm baglaşylypdy, şonuň üçin ol kadalaryň kanunlaryny öz içine alýardy. Hudaý Musa öz Kanunyny beren mahaly, oňa düzgünleri, ýörelgeleri we hökümleri hem berdi; garaň:

'Bularyň hemmesi Hudaýyň Musa eli bilen Sinaý dagynda özüniň bilen Ysraýyl ogullarynyň arasynda goýan düzgünleri, hökümleri we kanunlarydyr.' Lev. 26:46.

Mäsihe ynananlaryň dabaraly kanunlarynyň onuň çarmyha gyrlan bady ýatyrylandygyny düşünmek möhümdir, emma Hudaý tarapyndan kesgitlenen we Musa peýgamberiň eline berlen düzgünleriň we hökümleriň ýatyrylmandygydyr.
Şonuň üçin Hudaý Maleaki arkaly şeýle diýdi: "Gulym Musanyň kanunyny ýatda saklaň; men ony Horebde ähli Ysraýyl üçin oňa buýruk edipdim, ol kanun düzgünlerden we ýörelgelerden ybaratdyr." Mal. 4:4 we Lev. 12:48.

Oli Prestes
Missioner
oliprest